FIETSEN: Rondje Bakel

Eindelijk weer eens een fietstocht. Op initiatief van vriend Jan uit Breda. Tijdens ‘Rondje Bakel’ komen we niet in Bakel, maar gaan er in een grote boog omheen. Toch is Bakel het oudste dorp van Brabant (714 A.D.). In 2014 vierde het dorp  zijn 1300-jarig bestaan. De nederzetting lag aan een zeer oude verbindingsweg tussen Empel (’s-Hertogenbosch) en Roermond. 

Er is vandaag enige overlap met ‘Rondje Gemert’ (In: Eigen land laatst!, 2021), een fietstocht die ook om de hete brij (Gemert!) heen draaide.

We fietsen in het stroomgebied van de Aa (Nederweert–Helmond–Gemert–Veghel–’s-Hertogenbosch), met een groot aantal toeleverende Aa’tjes, Beekjes en Loopjes. De ‘enige echte’ Aa loopt grotendeels parallel aan de Zuid-Willemsvaart en vormt er hydrologisch één geheel mee.

Op dinsdag, 2 december 2025, starten we in Deurne. Een interessante plaats aan de rand van de Peel (‘Deurnese Peel’ In: No.10, 2023). Met gemeentemuseum ‘De Wieger’, voormalige villa van huisarts en kunstschilder Hendrik Wiegersma (1891–1969) met zijn vrouw en vijf zonen. Hendrik stond model voor het boek ‘Help, de dokter verzuipt’ (1968) van Toon Kortooms. Hij schijnt een onconventionele huisart te zijn geweest en behoorde in de dertiger jaren van de vorige eeuw tot de top van de Nederlandse schilders. Rond het woonhuis loopt ‘Het tuinpad van mijn vader’, bezongen in het liedje ‘Het dorp’, dat door zoon Friso werd geschreven voor zijn partner Wim Sonneveld.

Dit moet ik even oprakelen omdat wij – nog maar een paar kilometer onderweg – vlakbij Vlierden een verwijzing tegenkomen naar de ‘Particuliere Begraafplaats familie Wiegersma’. Een ‘oase’ te midden van boerenland, omgeven door een gracht en in het midden ’t Ven, waaromheen Hendrik en een aantal familieleden zijn begraven. Nog een aanwijzing dat Wiegersma bijzondere ideeën had en goed in de slappe was zat. We staan even te gluren door de spijlen van de toegangspoort, maar die wordt slechts heel af en toe voor het publiek geopend. Het is inmiddels wel een Rijksmonument.  

Op weg naar deze ‘oase’ passeren we nóg een bosje met een bijzondere geschiedenis, Brandsma’s Bos ‘Kavirondo’. Pastoor Gijsbertus (niet Titus) Brandsma (1898–1971) richtte de katholieke jeugdbeweging Jonge Wacht op (1928–1942) als alternatief voor de seculiere Verkennerij. Hier in het bos legde hij een complete speeltuin met zwembad aan om katholieke jongeren afleiding te geven in de moeilijke dertiger jaren. Hij noemde de plek ‘Kavirondo’ naar een meer in Kenia, waar zijn broer werkte als missionaris.

Ondertussen zijn we ook al de Oude Aa gepasseerd, de bovenloop van de Bakelse Aa, die uiteindelijk uitmondt in de ‘enige echte’ Aa.

De overweg van de spoorlijn Eindhoven–Venlo is helaas een plek om ‘ongelukken’ te laten gebeuren. Meerdere bordjes verwijzen naar 113: ‘Bel me, ik luister…’.

We fietsen langs de grote recreatieplas Berkendonk aan de oostgrens van Helmond, een gevolg van zandwinning. In de begroeiing rond de plas vele struiken van de wilde liguster vol trossen (giftige) zwarte bessen. De liguster is familie van de olijf!

Na een mooie fietsbrug over de N279 bereiken we de Bakelsebrug over de Bakelse Aa met zicht op de stuw, die in geval van hoogwater het waterbergingsgebied ‘Groene Peelvallei’ kan activeren. Ook worden de oevers van de Bakelse Aa aantrekkelijker gemaakt voor plant en dier. Daar zal het eenzame boompje op de oever, dat destructief bezoek heeft gehad van Willem Bever, wel zijn eigen ideeën over hebben.

Hopen suikerbieten liggen vooralsnog open en bloot langs de kant van de weg te wachten op de ophaaldienst. Dreigt er serieuze vorst, dan gaan ze onder zeil.

In het Grotelsche Bos ligt de Aarlesche Vijver, nog een plas ontstaan door zandwinning. Er wordt gewaarschuwd voor de gevaren van blauwalg.

In buurtschap Grotel passeren we de Snelle Loop, een gekanaliseerde beek die aftapt van het Defensiekanaal (Peelkanaal) en noordwestelijk naar de Aa stroomt. Onderweg ontstaat bij Milheeze uit de Snelle Loop de Esperloop, die een achttal kilometers ongehinderd meandert als een gave heidebeek, om hier bij Grotel weer opgenomen te worden  in de Snelle Loop. Vermoedelijk nog wel eens een bezoekje waard.

We passeren de ‘Wortel van Mortel’, een vierkante, 125 meter hoge mediatoren bij kerkdorp De Mortel. De toren heeft vier ‘Saturnusringen’, waarop voorheen de schotelantennes waren geplaatst. De toren is niet meer operationeel op enkele antennes na voor radio en mobiele telefonie. Slechtvalken zijn ervoor in de plaats gekomen, die tijdens het broedseizoen via camera’s bespied mogen worden.

De uitgestrekte Bakelse Plassen aan de rand van de natuurgebieden Nederheide en Stippelberg zijn winplaatsen van grind en zand, deels nog operationeel, deels al afgewerkt tot natuurgebieden in wording. Bij een vogelkijkhut zicht op oeverzwaluwwanden in winterrust, maar vooral op nog actieve grindwinning. Rondom de hut groeit sappige winterpostelein.

Even verderop is de prachtige golfbaan Stippelberg aangelegd met 27 holes. De ‘driving range’ (oefenbaan) is wel heel bijzonder: in open water liggen enkele kleine kunstmatige eilandjes om op te mikken. Nodeloos te zeggen dat de meeste ballen rechtstreeks in het water belanden. Hebben ze een systeem om die ballen weer op te vissen? Een gedresseerde dolfijn? Een ballenjongen met snorkel?

Natuurpoort Nederheide is mij bekend van een wandeling in het gebied (‘Stippelberg’. In: Eigen land laatst!, 2021). Een mooie horeca gelegenheid bij een natuurbad met aantrekkelijke bossen eromheen.

Een luxe paardencamper langs de weg laat even zijn mannequin paarden de benen strekken, gekleed in een ontwerp van Dior.

We fietsen langs de Ripseweg tussen Milheeze en De Rips door de bossen van natuurgebied Stippelberg. Samen met het Beestenveld bij De Rips vormen Nederheide en Stippelberg het grootste aaneengesloten bosgebied van Noord-Brabant.

Tussen rijbaan en fietspad een enorm kruisbeeld. Automobilisten hebben een te hoge snelheid om aan het uitgeschreven verzoek te voldoen: ‘Sla een blik op mij, Ga in vrede voorbij’.                

Rode en zwarte Schotse hooglanders begrazen vredig stukken natuur. Rond bosgebied Stippelberg hadden de Duitsers in de oorlog een aantal radarsystemen staan om geallieerde vliegtuigen te traceren. We komen langs de fundamenten van een Freya zoekradar. Elders langs het bos stonden twee Würzburg radars om de positie van geallieerde bommenwerpers te meten. Duitse nachtjagers hebben door dit systeem zo’n negentig bommenwerpers kunnen neerhalen.

In de bosrand ligt de Wethouder Slitsvijver. HSV Middenpeel mag de vijver gebruiken voor ‘weerhaakloos vissen’. Op de schuilhut staat ‘’t Lig Binke’. Het zou zoiets betekenen als ’Het ligt hier gewoon’ of ‘Het ligt voor de hand’. 

We passeren nogmaals de Snelle Loop en stoppen vervolgens even bij het beeld van De Peelwerker in Milheeze. Milheeze is ook gezegend met de fraaie Laurentiamolen.

Een boomkwekerij valt op door een regelmatig patroon van lichtgroene plastic hulzen die kaarsrechte jonge boompjes beschermen. De boompjes staan op flinke afstand van elkaar, dus het is de bedoeling om op den duur een echte boomgaard te vormen. Het gaat volgens het bijbehorende bedrijf wel om een bijzondere boom, het ‘aluminium onder de bomen’: Paulownia. IJzersterk, lichtgewicht hout, zeer geschikt om hun raamlamellen van te maken. De boom is vernoemd naar Anna Paulowna, echtgenote van koning Willem II, die hield van bijzondere planten.         

Tijdens de mooie zonsondergang bereiken we het ‘miljoenenparadijs’ op het Marktplein in Deurne. Het is de bijnaam van het oude raadhuis (1895), dat gefinancierd is met de winsten van het gemeentelijk turfbedrijf.

De horeca rond het plein is sfeervol verlicht, een prima plek om wat te drinken en te eten om de tijd tot half acht te overbruggen. Vóór half acht mag de fiets van vriend Jan de trein niet in!

[Beeldverhaal]

Gepost: 19 December 2025

Fietsknooppunten: Deurne, Vlierden, 80, 58, 45, 38, 09, 48, 88, 57, 56, 67, 66, 18, 54, 55, 90, 22, 10, 48, 09, 28, 21, 20, 14, 45, 58, Deurne (60 km)