WANDELEN: Dreumel

Dreumel is een dorp in de gemeente West Maas en Waal in de Gelderse streek Land van Maas en Waal. West Maas en Waal  is een bijzonder gebied omdat Maas en Waal elkaar hier bijna kussen, ja zelfs lang in hetzelfde bed hebben gelegen. In 1904 werden ze definitief gescheiden van tafel en bed door de aanleg van de Heerewaardense Afsluitdijk. Iets ten westen van Dreumel ligt dan ook het zogenaamde Driedijkenpunt, waar Waaldijk, Maasdijk en Heerewaardense Afsluitdijk samenkomen. Aan het westelijke einde van de Afsluitdijk ligt het Sint-Andrieskanaal met sluis, die als een soort kuisheidsgordel al te intiem contact tussen Maas en Waal verhindert.

Dit kanaal wordt algemeen als de grens beschouwd tussen het Land van Maas en Waal en de Bommelerwaard, hoewel de Bommelaars graag het Driedijkenpunt als grens zien, zodat ze de mooie omgeving van Heerewaarden kunnen claimen als deel van de Bommelerwaard (gemeente Maasdriel).   

Dreumel ligt aan de linkeroever van de Waal. Een paar kilometer zuidelijker ligt Alphen op de rechteroever van de Maas. Tussen deze twee dorpen ligt het zandwinningsgebied ‘Over de Maas’, de grootste archeologische vindplaats van Nederland: duizenden voorwerpen, prehistorische dierenresten, Romeinse boten en middeleeuwse schepen. Er zijn veel aanwijzingen dat Caesar, in deze fuik van Maas en Waal, twee Germaanse stammen die zich over de ‘limes’ hadden gewaagd, heeft uitgemoord (‘Heerewaarden’. In: 1000110, 2019).

Dreumel zelf heeft niet zo veel te bieden, behalve de kolossale Sint-Barbarakerk (1868), die de wijde omgeving domineert. Dat constateerde ik al op mijn allereerste gedocumenteerde fietstocht (‘De eerste van veertien’. In: Tjiftjaffen, 2014). Het dorp ontwikkelde zich als Tremele in de veertiende eeuw rond een vroegere dorpskerk.

Ik start mijn wandeling op woensdag, 26 november 2025, op het Frans Halsemaplein. Deze bekende cabaretier (1939–1984), erg jong overleden, bracht zijn laatste levensjaren door in Dreumel.

Via de Vluchtheuvelstraat – natuurlijke of kunstmatige verhogingen zijn van levensbelang in het rivierengebied – bereik ik de hoge Waaldijk bij het Dijkmagazijn Dreumel. Hier heeft de historische vereniging ‘Tremele’ zijn thuisbasis.

Op de Waaldijk staat een boorinstallatie. “Olieboren?”, vraag ik de twee werklui die onder de modderspetters zitten. Maar het betreft het verkrijgen van inzicht in de dijkopbouw en dus in de kwaliteit van de dijkverzwaring. Huisnummer 14 heeft van een metalen jerrycan een originele brievenbus geknutseld. Mochten de werklui olie aanboren,…

De plassen in de uiterwaarden zijn het domein van aalscholvers, grote zilverreigers, wilde eenden en krakeenden.          

Scheepswerf Van Gemert en ook de weg erlangs liggen buitendijks iets lager dan dijkhoogte. De dijk is hier dan ook extra aan de basis versterkt met een stenen muur en iets verderop door de Coupure Dreumel. Zo nodig kan het lage deel van de weg hier hermetisch afgesloten worden bij hoogwater. Een kilometertje verderop ligt het Driedijkenpunt, maar ik verlaat hier de Waaldijk voor de Oude Maasdijk.

Na de passage van de N322 maak ik een modderig rondje om een oude eendenkooi. Er is weinig eendenkooi over, want bijna de volledige begroeiing is recentelijk met veel geweld gerooid.

Vervolgens kom ik langs uitgestrekte appelboomgaarden. Drie beschermende maatregelen voor een goede oogst vallen meteen op. Boven op de stellages die de laagstamboompjes in het gelid houden staan sprinklers om in het voorjaar de appelbloesem te kunnen besproeien wanneer vorst wordt verwacht. Een isolerend ijslaagje rond de bloemknoppen biedt dan bescherming tegen al te lage temperaturen. Boven op de stellages ook fijnmazige netten die over een bomenrij uitgerold kunnen worden om jong fruit te beschermen tegen vogelvraat. En dan worden ook nog de appelboompjes op regelmatige afstand afgewisseld met sierappelboompjes, die momenteel opvallen omdat ze nog vol hangen met kleine vruchtjes. De meeste appelklonen – normaal zelfbevruchters – hebben baat bij kruisbestuiving en daar leveren in het voorjaar deze sierappelboompjes een grote bijdrage aan.          

In een deel van deze enorme boomgaard ligt de bodem onder de bomen vol appels. Om een of andere reden was het niet de moeite waard om dit ras te oogsten.

In de verte kan ik de plassen van ‘Over de Maas’ zien liggen, maar zo ver kom ik niet vandaag. Ze lopen echter niet weg (zoals Moerdijk).

Ik word onderweg even geplaagd door oogmigraine. Je ziet dan wat minder scherp omdat een flitsende veelkleurige ‘<’ zich door het gezichtsveld beweegt van rechts naar links. Je voelt er niets van en na een kwartiertje verdwijnt de ‘<’ vanzelf links in de coulissen van de oogkas.    

Maar langs de Kooiweg zie ik probleemloos beverpaadjes uit het bos komen met lichte bevervraat aan de boompjes erlangs. Als vegetariërs kunnen ze misschien helpen al die niet geoogste appels op te ruimen.

Ik loop een stukje langs de Grote Wetering en een heel eind langs zijstroom de Reefwetering. De Grote Wetering mondt uit in de plassen van ‘Over de Maas’ en daarmee in de Maas. Mooie rietkragen langs het water.

Fraaie tegenlicht beelden ook over de akkers en weilanden, met rijtjes uniforme laanbomen langs de veldwegen, terwijl de zon door het wolkendek breekt. De Heilige Barbara houdt vanuit de hoogte (van de kerktoren) een groot deel van het vlakke land in de gaten. 

Een flinke lus leidt me om het natte Natuurreservaat De Meren heen. Een klein handgemaakt verkeersbordje waarschuwt voor bevergaten in het pad. Een ideale plek voor een beverburcht, maar blijkbaar zijn meer ingangen nodig dan de normale onderwater ingang in de Reefwetering. Van een nabije dikke wilg is een groot deel van de schors weggevreten.

In de weilanden ligt een flinke verhoging, natuurlijk of kunstmatig. Een beetje ver van de bebouwde kom, maar hij kan zeker dienstdoen als vluchtheuvel voor het vee bij overstroming. De veldweg erlangs heet in elk geval de Bergweg.

Een vleeskalverenbedrijf houdt een aantal alpaca’s als hobbydier. Ik schiet enkele close-ups. Eén van de dieren is hier niet van gediend en maakt voorbereidende mondbewegingen om te spugen. Ik maak dat ik wegkom.   

[Beeldverhaal]

Gepost: 13 December 2025

Groene Wissel 672: Dreumel (15 km)