WANDELEN: Sysselt

Aan de oostrand van Ede, ingeklemd tussen de Verlengde Arnhemseweg (Ede–Arnhem) in het noorden, de spoorlijn Arnhem–Utrecht en de A12 in het zuiden en de Ginkelse Heide in het oosten, ligt het bosgebied de Sysselt (Sijsselt).

De oorsprong van de naam is onduidelijk. Men denkt dat het te maken heeft met het vangen van sijzen in de winter: in de Sijsselt gijselt men sijzen! De naam verschijnt in de vijftiende eeuw, wanneer het gebied toebehoort aan Landgoed Kernhem. 

In 2014 heb ik er eens in groepsverband doorheen gewandeld (‘Planken Wambuis’. In: Tjiftjaffen, 2014) en later wel eens doorheen gefietst (‘Achtertuin’. In: Tureluren, 2015), maar het is verder onbekend terrein.   

Na mijn tweedaagse verblijf in het Belgische Tongeren, kies ik op donderdag, 5 februari 2026, voor een rustige boswandeling in de buurt.

Start bij treinstation Ede-Wageningen, waar sinds die vorige tocht in 2014 veel is veranderd. Een splinternieuw station en nieuwe woonwijken op de terreinen van de voormalige ENKA fabrieken ten zuiden van de spoorlijn en op de grotendeels ontmantelde kazerneterreinen ten noorden van het station. Achter de kazernes staat nog steeds een enorme mysterieuze metalen bol, de Stingerbol, een simulator om te oefenen met het Stinger raketsysteem. Het opschrift op de buitenkant ‘Hoe voeden we 10 miljard mensen in 2050’ duidt op een connectie met het World Food Center, dat verschillende locaties heeft  op de terreinen van de Mauritskazerne: Silicon Food Valley.

Bij het betreden van het bosgebied is een mooie fietsbrug over het spoor aangelegd, die de nieuwe ENKA woonwijk met de Sysselt verbindt. Nadeel is wel dat daardoor het eerste deel een hondenbos is, overigens wel met een strikte beperking: slechts twee honden per begeleider! De honden uitlaatservice kan hier niet terecht.    

Douglassparren, beukenlanen, Amerikaanse eik, veel hulst, en blauwe bosbes op de bodem, tenminste daar waar wilde zwijnen de bodem ongemoeid hebben gelaten. Ik maak enkele doodnormale bosfoto’s en een paar extra in het Paradijs, een deelgebied met open naaldbos op zandduinen. Op liggend dood hout verschijnt al snel de oranje Portugese boomalg.     

Na een paar kilometer gloort de Ginkelse Heide door de bosrand. Deze pijpenstro heide is onderdeel van de Ginkel, die zich ook uitstrekt ten noorden van de Verlengde Arnhemseweg (N224), maar daar Edese Heide heet, in het oosten begrensd door Planken Wambuis.

De temperaturen rond het vriespunt en de wind over het open terrein maken dit deel vandaag minder aangenaam. Op de Ginkelse Heide veel sporen van wild, maar ook van rupsbanden, want het is nog steeds grotendeels militair oefenterrein.

Ik raak de Verlengde Arnhemseweg bij de bekende schaapskooi. De kudde Veluwse heideschapen is thuis, goed beschermd door een hoge anti-wolf omheining onder stroom. Het is knap lang geleden dat ik hier het schapenscheren een keer heb bijgewoond.

Bijna tweeduizend Britse para’s werden hier in Dropzone Y op 18 september 1944 gedropt door zo’n honderdtwintig Dakota’s. Het Airborne monument – een zuil met erbovenop een koperen adelaar met gespreide vleugels – staat er al heel lang (1960). Het gaat vergezeld van een Bijbelse spreuk: ‘…Zij zullen opvaren met vleugelen gelijk de arenden…’. Woorden die vaak gebruikt worden om moed in te spreken in moeilijke tijden.

Nieuw voor mij is het monument ‘Vensters op het verleden’, een zes meter hoge stalen constructie, die de luchtlandingen uitbeeldt. Onthuld in 2019 bij de herdenking 75 jaar na dato.

Aan de overkant van de weg horeca Juffrouw Tok. Toen ik nog in Wolfheze woonde, veertig jaar geleden, heb ik daar wel eens ‘gesnaperd’, maar toen heette het nog Herberg Zuid-Ginkel. En mijn gedachten gaan even terug naar het promotiefeest in de feesthal aldaar van goede vriend Paul Jansen zaliger, naar aanleiding van zijn proefschrift over de ‘Spices, condiments and medicinal plants of Ethiopia’ (1981). 

Op de terugweg over de heide kom ik langs een vreemd bordje: ‘Vliegeren bij gedogen’. En even verderop ligt het RC-vliegterrein, voorbehouden aan ‘Radio-Controlled’ leden van de Verenigde Edese Modelvliegclubs (V.E.M.), maar wel na toestemming van het Defensie Helikopter Commando. Kortom, er mag niets de lucht in wat de piloten van de Chinooks in verwarring zou kunnen brengen.       

Ik ben weer terug in bosgebied de Sysselt en kom langs twee hele mooie zoelplekken van wilde zwijnen en een vossenhol onder de wortelkluit van een omgevallen boom.

Via de eerder genoemde fietsbrug over het spoor verlaat ik het bos voor de ENKA woonwijk. Langs de hoofdpoort in de oude fabrieksgevel, waarin en waarachter nieuwe huizen zijn verrezen.

Het was een rustige bos- en heidewandeling zonder veel bijzonderheden. Ik heb niet veel praats vandaag, maar dat mag ook wel eens een keer.    

[Beeldverhaal]

Gepost: 19 Februari 2026

Trage Tocht Ede Sysselt (15 km).